Autor: Wiktor Dąbrówka, ogrodnik od dziecka, współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl · Opublikowano: · Zaktualizowano: · 7 min czytania
Antraknoza to choroba grzybowa bardzo dobrze znana w sadownictwie, warzywniku i w uprawach roślin ozdobnych. Ta choroba roślin wywoływana jest głównie przez grzyby z rodzaju Colletotrichum, a w praktyce oznacza plamy, nekrozy, zasychanie tkanek i szybkie osłabienie roślin. Antraknoza truskawki należy do najgroźniejszych problemów na plantacjach, bo może porażać liście, łodygi i owoce, a w sprzyjających warunkach obejmować nawet całą roślinę. Właśnie dlatego zwalczanie antraknozy trzeba zacząć od szybkiego rozpoznania problemu i regularnej profilaktyki.
Polecany wpisŚciółkowanie co to i dlaczego naprawdę warto robić je w ogrodzieCzytaj poradnik →Czym jest antraknoza
Antraknoza to choroba zaliczana do grupy chorób grzybowych. Najczęściej mówi się, że to choroba grzybowa wywoływana przez patogeny z rodzaju Colletotrichum, choć na różnych gatunkach roślin mogą występować także inni sprawcy o podobnym przebiegu. Na truskawce najważniejszy jest Colletotrichum acutatum (w szerokim znaczeniu), rzadziej inne gatunki z tego rodzaju. Antraknoza występuje na warzywach, krzewach owocowych, roślinach sadowniczych, a także na tym, co często sadzimy jako rośliny ozdobne. Poraża tkanki nadziemne, a jej objawy choroby widać na różnych częściach roślin.
Antraknoza truskawki – dlaczego jest tak groźna
Antraknoza truskawki jest szczególnie niebezpieczna, bo może uszkadzać rozłogi, korony, liście, kwiaty i owoce. Antraknoza truskawki objawia się nie tylko plamami, ale też zamieraniem tkanek i gniciem owoców, co przekłada się na duże straty handlowe. W sprzyjających warunkach choroba rozwija się szybko i może prowadzić do całkowitego obumarcia pojedynczych roślin albo silnego osłabienia całej plantacji.
Jakie są pierwsze objawy choroby
Objawy antraknozy bywają początkowo niepozorne. Na liściach i pędach pojawiają się drobne nekrotyczne punkty, a potem brązowych plam robi się coraz więcej. Na liściach pojawiają się ciemniejące zmiany, które stopniowo się powiększają, a przy silnym porażeniu powodują przedwczesne opadanie liści i wyraźne osłabienie roślin. To właśnie te pierwsze objawy powinny uruchomić regularne monitorowanie i szybką reakcję.
Kalendarz ochrony truskawek przed antraknozą
Najgroźniejsze są ciepłe, deszczowe tygodnie w czasie kwitnienia i owocowania.
🍓 Owoce i ochrona roślin w naszym sklepie:
Krzewy owocowe →
Nawozy →Antraknoza truskawki w skrócie
| Temat | Opis |
|---|---|
| Sprawca | grzyby z rodzaju Colletotrichum, głównie C. acutatum |
| Objawy na owocach | zapadnięte, ciemne plamy z łososiowymi zarodnikami |
| Inne objawy | plamy na liściach, ogonkach i szypułkach, zamieranie kwiatów |
| Źródło | porażone sadzonki, resztki roślin |
| Szerzenie | krople deszczu, zraszanie, prace przy mokrych roślinach |
| Ochrona | zdrowe sadzonki, ściółka, podlewanie przy ziemi, zabiegi wg etykiety |
Co dzieje się na liściach, ogonkach i szypułkach
W praktyce objawy antraknozy dobrze widać nie tylko na blaszkach. Na ogonkach liściowych i rozłogach tworzą się nekrotyczne, wydłużone uszkodzenia, a na szypułkach kwiatów mogą pojawiać się brunatne przewężenia. Gdy porażenie postępuje, dochodzi do ich zamierania, zasychania kwiatów i słabszego zawiązywania owoców. Na liściach pojawiają się też plamy na liściach, czasem jako nieregularne plamy, czasem jako drobne ogniska, które z czasem się zlewają.
Truskawki i poziomki
Sadzonki truskawek i poziomek do ogrodu. Przesuń w bok →
Jak wyglądają objawy na owocach
Na owocach antraknoza jest szczególnie dotkliwa. Na owocach pojawiają się ciemniejsze, lekko zapadnięte, często wklęsłe plamy, a przy wysokiej wilgotności mogą tworzyć się łososiowe lub różowawe skupiska zarodników. Na dojrzałych owocach zmiany są bardzo dobrze widoczne, a ich powierzchnia z czasem ciemnieje, zasycha i ulega deformacji. Zielone owoce mogą zasychać i twardnieć, tworząc tzw. mumie. To typowe uszkodzenia owoców, które obniżają jakość plonu i przyspieszają gnicie.
Skąd bierze się infekcja
Najczęstszym problemem jest zainfekowany materiał roślinny. Jeśli na plantację trafi porażony materiał roślinny, antraknoza może wejść bardzo wcześnie i przez długi czas pozostać niezauważona. Patogen wnika bezpośrednio przez skórkę albo przez uszkodzone tkanki, a później rozwijają się w zielonych częściach roślin. Właśnie dlatego zdrowy start jest tak ważny w każdej strategii ochrony roślin.
Gdzie patogeny zimują
W cyklu choroby ogromne znaczenie ma miejsce przetrwania. Patogeny zimują w porażonych resztkach i w postaci grzybni na zakażonych organach roślin. Mogą też pozostawać na zaschniętych częściach roślin oraz na opadłych liściach, jeśli nie zostały usunięte po sezonie. To dlatego jesienne porządki i usuwanie porażonych tkanek są tak ważne w zwalczaniu chorób grzybowych.
Jak antraknoza rozprzestrzenia się w ogrodzie
Antraknoza rozprzestrzenia się przede wszystkim z kroplami wody. Zarodniki grzybów (zarodniki konidialne) łatwo przenosi woda deszczowa, rozbryzgi podczas podlewania oraz prace pielęgnacyjne wykonywane na mokrych roślinach. Można więc powiedzieć wprost: deszcz, zraszanie i kontakt mechaniczny przenoszą zarodniki grzybów na kolejne nasadzenia i inne rośliny. W efekcie choroba potrafi błyskawicznie przejść z jednej części rabaty na następną.
Jakie warunki sprzyjają chorobie
Największe ryzyko pojawia się przy wysokiej wilgotności, częstym zwilżaniu liści i wilgotnej pogodzie. Przy temperaturze ok. 20–30°C i długim zwilżeniu roślin zarodniki szybko kiełkują, a infekcja się rozwija. Antraknoza szczególnie łatwo postępuje w warunkach wysokiej wilgotności, przy gęstych nasadzeniach i słabym przewiewie. Gdy dochodzą do tego częste opady deszczu i długo utrzymujące się wilgotne warunki, choroba rozwija się szybciej i atakuje więcej roślin.
Polecana roślinaTruskawka ananasowa ToscanaZobacz roślinę →Jak odróżnić antraknozę od innych problemów
Objawy antraknozy pojawiają się na wielu organach, dlatego choroba dlatego bywa mylona z szarą pleśnią, plamistościami liści albo uszkodzeniami fizjologicznymi. Kluczowe są zapadnięte plamy na owocach, nekrozy na pędach i ogonkach oraz szybkie zamieranie tkanek w wilgoci. Szara pleśń daje szary, puszysty nalot, a antraknoza – twarde, zapadnięte plamy z łososiowymi skupiskami zarodników. Miejsce występowania antraknozy ma też znaczenie diagnostyczne: jeśli plamy widzimy równocześnie na liściach, szypułkach i owocach, trzeba bardzo uważnie sprawdzić, czy to właśnie ten problem.
Zwalczanie antraknozy krok po kroku
Zwalczanie antraknozy zawsze zaczynamy od higieny plantacji. Usuwamy porażone liście, kwiatostany i owoce, aby zapobiec rozprzestrzenianiu infekcji. Drugi krok to ograniczenie zwilżania nadziemnych części roślin i poprawa przewiewu. Trzeci to świadome korzystanie ze środków ochrony i z zasad integrowanej ochrony roślin. W praktyce w zwalczaniu chorób grzybowych pomaga połączenie profilaktyki, lustracji i dobrze dobranego programu zabiegów.
Przeczytaj też
Więcej poradników o antraknoza truskawki – objawy, przyczyny i zwalczanie. Przesuń w bok →
Gdy presja choroby jest wysoka, rozważa się stosowanie fungicydów. W zaleceniach dla truskawki występują środki o działaniu kontaktowym, preparaty o działaniu systemicznym oraz takie, które są stosowane zapobiegawczo albo interwencyjnie. Zabiegi wykonuje się głównie od początku kwitnienia, a wybór środka i dawki zawsze trzeba sprawdzić w aktualnej etykiecie, bo rejestracje się zmieniają. Przestrzegaj też okresu karencji przed zbiorem.
Jakie znaczenie ma higiena i materiał roślinny
W skutecznej strategii ochrony roślin naprawdę liczą się podstawy. Dezynfekcja narzędzi, usuwanie porażonych części, unikanie pracy w mokrych zagonach, ściółkowanie słomą lub agrowłókniną i wybór zdrowego materiału wyjściowego ograniczają źródła infekcji. Truskawek nie sadzi się też przez wiele lat w tym samym miejscu. To właśnie takie działania najmocniej wspierają zwalczanie antraknozy i pomagają zadbać o zdrowie roślin w całym sezonie.
Ochrona roślin ozdobnych i innych gatunków
Antraknoza nie dotyczy wyłącznie truskawek. Ta choroba grzybowa może porażać także drzewa owocowe, porzeczki, borówki, warzywa (np. fasolę) i rośliny ozdobne. Zasady ochrony są podobne: przewiewne nasadzenia, podlewanie przy ziemi, usuwanie porażonych części i zdrowy materiał do sadzenia. Więcej o pokrewnych chorobach przeczytasz w poradnikach o szarej pleśni i brązowej plamistości fasoli.
Jak wzmacniać odporność roślin
Na samą infekcję nie zawsze mamy pełny wpływ, ale odporność roślin i dobra kondycja stanowiska naprawdę pomagają. Odpowiednie nawożenie, przewiew, ściółkowanie i unikanie przelania ograniczają stres i zahamowanie wzrostu roślin. Dzięki temu rośliny są mniej podatne na wtórne infekcje, a zwalczanie antraknozy jest prostsze. Więcej o uprawie przeczytasz w poradniku Sadzonki truskawek i odmiany.
Dlaczego jakość sadzonek ma znaczenie
W profilaktyce chorób bardzo ważny jest start. Zdrowy materiał wyjściowy zmniejsza ryzyko wniesienia choroby do ogrodu i wspiera późniejsze zdrowie roślin. Przed posadzeniem obejrzyj sadzonki: liście i ogonki powinny być bez plam, a korona jędrna i zdrowa.
Podsumowanie
Antraknoza to choroba grzybowa, która w truskawce może dawać bardzo poważne skutki. Antraknoza truskawki poraża liście, ogonki, kwiaty i owoce, a w sprzyjających warunkach prowadzi do znacznych strat i silnego osłabienia roślin. Najlepsze zwalczanie antraknozy opiera się na profilaktyce, higienie, lustracji plantacji, usuwaniu źródeł infekcji i rozsądnym doborze zarejestrowanych środków ochrony. Im szybciej wychwycimy objawy antraknozy, tym łatwiej ograniczyć rozwój choroby.
Ochrona roślin
Środki ochrony roślin – zawsze zgodnie z etykietą. Przesuń w bok →
KategoriaArtykuły ogrodniczeZobacz kategorię
Ziemovit Miedzian 50WP 15g- NA CHOROBY GRZYBOWE I BAKTERYJNEZobacz roślinę
Bros miedzian 15g 50 WP – nie daj szans szkodznikom!Zobacz roślinę
Sumin miedzianZobacz roślinę
Target Miedzian 50 wpZobacz roślinę
Spray na choroby grzybowe mączniak – Resolva WestlandZobacz roślinę
Substral Grzybobójczy na drzewka owocowe kędzierzawośćZobacz roślinę
Substral Grzybobójczy na iglakiZobacz roślinęFAQ – najczęściej zadawane pytania o antraknozę truskawki
Czy owoce z plamami antraknozy można jeść?
Owoców z zapadniętymi, gnijącymi plamami nie warto jeść ani przetwarzać – są nadpsute i szybko się psują. Trzeba je zbierać i usuwać z plantacji, bo są źródłem zarodników dla zdrowych owoców.
Czy antraknoza przenosi się z sadzonkami?
Tak. Porażone sadzonki, nawet bez widocznych objawów, są jednym z głównych źródeł choroby. Dlatego nowe rośliny warto kupować z pewnego źródła, a przed posadzeniem obejrzeć liście, ogonki i korony.
Jak podlewać truskawki, żeby ograniczyć antraknozę?
Najlepiej podlewać przy ziemi – kroplowo lub pod liście – i rano, żeby rośliny szybko obeschły. Zraszanie z góry rozpryskuje zarodniki i wydłuża czas zwilżenia liści i owoców.
Czy ściółkowanie pomaga w walce z antraknozą?
Tak. Słoma, agrowłóknina lub czarna folia pod roślinami ograniczają rozbryzgi ziemi i wody na owoce, a owoce nie leżą na mokrej glebie. To prosty i skuteczny element profilaktyki.
W sklepie Wszystko dla ogrodu
W sklepie Wszystko dla ogrodu sprzedajemy rośliny z własnej szkółki, działającej od 1995 roku – z gwarancją przyjęcia i pod nadzorem PIORiN.
Borówki amerykańskie
PorzeczkiWiktor Dąbrówka – Ogrodnik od dziecka i współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl, związany z rodzinną szkółką roślin w Brudzicach koło Radomska. Propagator ogrodnictwa w luźnej formie – pisze prosto i praktycznie, na podstawie doświadczeń ze szkółki, tak żeby każdy mógł od razu zabrać się do pracy w ogrodzie. Poznaj nas →
Polecany wpisMączniak prawdziwy i mączniak rzekomy – jak rozpoznać objawy i skutecznie chronić roślinyCzytaj poradnik →
