Autor: Wiktor Dąbrówka, ogrodnik od dziecka, współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl · Opublikowano: · Zaktualizowano: · 5 min czytania
Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia drzew owocowych to jedna z tych chorób, które długo rozwijają się po cichu, a później potrafią szybko osłabić cały sad. Największe zagrożenie pojawia się tam, gdzie glebie brakuje przepuszczalności, stoi woda, a patogen rozwija się przy wysokiej wilgotności – zwłaszcza wiosną i jesienią, gdy gleba długo jest mokra. Warto od razu zaznaczyć, że to nie jest to samo co zgnilizna pierścieniowa ziemniaka, czyli bakterioza pierścieniowa ziemniaka wywoływana przez bakterię Clavibacter sepedonicus w bulwach i łodygach ziemniaków. Choroba drzew owocowych ma innego sprawcę i inny przebieg.
Czym jest zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia
Ta choroba najczęściej dotyczy jabłoni, ale może pojawiać się też u innych drzew w sadach. Za porażenia odpowiada patogen Phytophthora cactorum, czyli organizm grzybopodobny. Patogen zimuje w glebie i w resztkach roślinnych, także w postaci oospor, dlatego może przetrwać kilka lat i wracać, gdy warunki znów stają się korzystne. Najbardziej wrażliwa jest okolica tuż przy ziemi: szyjka korzeniowa, część pnia tuż nad powierzchnią gleby i miejsce szczepienia.
Kalendarz ochrony drzew przed zgnilizną pierścieniową
Infekcje są najczęstsze przy mokrej glebie wiosną i jesienią. Sadzenie drzewek z doniczki: III–XI, z gołym korzeniem: III–IV i X–XI.
🍎 Drzewka owocowe i nawozy w naszym sklepie:
Drzewka owocowe →
Grusze →
Nawozy →Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia w skrócie
| Temat | Opis |
|---|---|
| Sprawca | Phytophthora cactorum (organizm grzybopodobny) |
| Najczęściej | jabłonie, także inne drzewa owocowe |
| Gdzie | szyjka korzeniowa, podstawa pnia, miejsce szczepienia |
| Objawy | ciemna, miękka kora, słaby wzrost, wczesne przebarwianie liści |
| Sprzyja | mokra, ciężka gleba, zastoiska wody, głębokie sadzenie |
| Zwalczanie | wycięcie chorej kory, poprawa drenażu |
| Profilaktyka | przepuszczalne stanowisko, mniej podatne podkładki |
Objawy choroby na pniu, korze i liściach
Pierwsze objawy choroby zwykle widać u podstawy pnia drzew owocowych. Początkowo pojawiają się wilgotne, brunatne plamy, a kora robi się miękka i zapadnięta. Z czasem zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia obejmuje coraz większy fragment pnia, przechodzi w dół ku szyjce korzeniowej i w górę, powodując pękanie, zamieranie kory i odsłanianie drewna. Gdy zmiany obejmą cały obwód pnia, przepływ wody i składników pokarmowych zostaje zaburzony.
Jabłonie
Odmiany jabłoni do przydomowego sadu. Przesuń w bok →
W koronie drzewa pojawia się wtedy więdnięcie, słabszy wzrost, drobniejsze liście, czasem żółknięcie, a jesienią przedwczesne czerwienienie i opadanie liści. Po kwitnieniu takie drzewa często wyglądają na osłabione, a w drugiej połowie lata widać już wyraźnie, że roślina nie radzi sobie z przewodzeniem. To dlatego choroba bywa mylona z innymi problemami, jak susza, uszkodzenia mrozowe czy inne choroby kory.
Skąd biorą się infekcje i co jest ich źródłem
Źródłem infekcji jest zwykle zakażona gleba, zastoiska wody, uszkodzenia mechaniczne albo długie utrzymywanie wilgoci przy pniu. Infekcji sprzyjają miejsca podmokłe i gleby ciężkie, gdzie po deszczu długo zalega wilgoć. Patogen wnika przez rany, pęknięcia i w miejscu szczepienia, a potem rozwija się pod korą. Zarodniki przenoszą się z wodą, np. z kroplami deszczu rozbryzgującymi glebę na pień. W sadach największy problem pojawia się wtedy, gdy chcemy szybko dosadzać nowe drzewa bez poprawy warunków w glebie.
Dla porządku: bakterioza pierścieniowa ziemniaka to zupełnie inna choroba. W ziemniakach bakterie porażają rośliny i bulwy, mogą dawać śluz bakteryjny, a w zwalczaniu ważne są zdrowe sadzeniaki, niszczenie samosiewów ziemniaka i ograniczanie rozprzestrzeniania patogenu w uprawach ziemniaków. To choroba kwarantannowa, której wystąpienie zgłasza się do PIORiN. Tu natomiast mówimy o chorobie pnia i korzeni drzew owocowych.
Polecana roślinaJabłoń 'Granny Smith’Zobacz roślinę →Zwalczanie i zapobieganie w sadach
Najważniejsze jest szybkie zwalczanie przy pierwszych oznakach porażenia. Trzeba usuwać mocno chore rośliny albo wycinać martwą korę, jeśli zmiany są miejscowe. W praktyce najwięcej daje unikanie nadmiaru wilgoci, poprawa odpływu wody, ściółkowanie z umiarem (ściółka nie może przylegać do pnia) i sadzenie tylko tam, gdzie glebie nie grozi długie zalewanie. Na stanowiskach trudnych pomocne bywają także zarejestrowane fungicydy, ale sam oprysk nie rozwiąże problemu, jeśli patogen stale ma dobre warunki w podłożu.
Przeczytaj też
Więcej poradników o zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia drzew owocowych – objawy, przyczyny i zwalczanie. Przesuń w bok →
Bardzo ważne jest też, by nie sadzić nowych drzew od razu w miejscu, gdzie wcześniej rosły silnie porażone egzemplarze. Jeżeli już planujemy nasadzenia, trzeba poprawić strukturę podłoża, ograniczyć zalewanie i wybierać mniej podatne podkładki czy odmiany, bo niektóre są średnio podatne, a inne znacznie bardziej narażone – wśród podkładek jabłoni szczególnie wrażliwe są np. MM.106 i M.26. Właśnie dlatego przy zakładaniu sadu warto stawiać na sprawdzone, zdrowe rośliny i dobrze przygotowane stanowisko.
Jak odbudować sad i ograniczyć kolejne porażenia
Po usunięciu źródła choroby najlepiej wrócić do podstaw: dobra przepuszczalność, rozsądne sadzenie, brak zalewania oraz regularna obserwacja pnia, kory i liści przez cały sezon wegetacyjny. W praktyce dobrze przygotowane stanowisko i wysoka jakość materiału szkółkarskiego robią ogromną różnicę – zdrowe drzewko ze sklepu Wszystko dla ogrodu to mocny start nowego nasadzenia.
Przy nowych nasadzeniach dobrze korzystać z poradnika o zakładaniu przydomowego sadu i zajrzeć do kategorii drzewka owocowe. Przy doborze gatunków przydadzą się poradnik o jabłoniach, kategorie grusze, śliwki i czereśnie oraz poradnik o brzoskwiniach.
Drzewka owocowe
Grusze, śliwy, wiśnie i czereśnie. Przesuń w bok →
FAQ – najczęściej zadawane pytania o zgniliznę pierścieniową podstawy pnia
Czy drzewo ze zgnilizną pierścieniową da się uratować?
Jeśli zmiany obejmują tylko część obwodu pnia, można wyciąć martwą korę do zdrowej tkanki, odsłonić szyjkę korzeniową, żeby przeschła, i poprawić odpływ wody. Gdy zgnilizna obejmie cały obwód pnia, drzewo zwykle zamiera i trzeba je usunąć razem z korzeniami.
Jak rozpoznać tę chorobę przy pniu?
Kora u podstawy pnia jest ciemna, miękka i lekko zapadnięta, a po jej odchyleniu tkanka pod spodem ma rdzawobrunatny kolor z wyraźną granicą ze zdrową, jasną tkanką. Objawy w koronie – słabszy wzrost, drobne liście i wczesne przebarwianie się liści jesienią – pojawiają się później.
Jak głęboko sadzić drzewka, żeby ograniczyć ryzyko?
Miejsce szczepienia powinno zostać kilka centymetrów nad powierzchnią gleby. Zbyt głębokie sadzenie, ściółka przylegająca do pnia i podlewanie bezpośrednio pod pień sprzyjają infekcji.
Kiedy można posadzić nowe drzewo w miejscu chorego?
Patogen długo przeżywa w glebie, dlatego najlepiej posadzić nowe drzewko w innym miejscu. Jeśli to niemożliwe, trzeba najpierw poprawić drenaż i strukturę podłoża, a do sadzenia wybrać zdrowe drzewko na mniej podatnej podkładce.
Sklep Wszystko dla ogrodu
Wiśnie
Artykuły ogrodniczeWiktor Dąbrówka – Ogrodnik od dziecka i współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl, związany z rodzinną szkółką roślin w Brudzicach koło Radomska. Propagator ogrodnictwa w luźnej formie – pisze prosto i praktycznie, na podstawie doświadczeń ze szkółki, tak żeby każdy mógł od razu zabrać się do pracy w ogrodzie. Poznaj nas →
Polecany wpisOpryski drzew owocowych – sprawdź czy Twoje drzewa nie chorująCzytaj poradnik →
