Autor: Wiktor Dąbrówka, ogrodnik od dziecka, współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl · Opublikowano: · Zaktualizowano: · 7 min czytania
Turkuć podjadek to jeden z tych szkodników, o których wiele osób słyszało, ale nie każdy naprawdę wie, jak wygląda turkuć podjadek i po czym poznać jego obecność w ogrodzie. To duży owad żyjący głównie w glebie, który potrafi narobić sporo zamieszania na rabatach, w warzywniku i w miejscach, gdzie rosną młode rośliny. Dorosłe formy oraz larwy drążą podziemne korytarze, przez co uszkadzają system korzeniowy i osłabiają wzrost roślin.
Jak wygląda turkuć podjadek i gdzie go szukać
Wygląda turkuć podjadek dość charakterystycznie, choć wiele osób myli go z małym rakiem, świerszczem albo owadem przypominającym kreta. To jeden z największych owadów spotykanych w Polsce, osiągający ok. 4–5 cm długości, z masywnym ciałem i mocnymi odnóżami przystosowanymi do kopania.
Ciało turkucia podjadka jest brunatne, wydłużone i mocne. Ma stosunkowo krótkie czułki, a pierwsza para odnóży przypomina trochę przednie łapki kreta – są szerokie i świetnie nadają się do rycia w ziemi. To właśnie dlatego większość życia spędza pod powierzchnią gruntu.
Jeśli zastanawiasz się, gdzie najczęściej pojawia się ten szkodnik, szukaj go przede wszystkim w wilgotnej, próchnicznej glebie, w miejscach ciepłych i spokojnych, szczególnie w ogrodach przydomowych, warzywnikach i na rabatach. W takich warunkach turkucie szukają pożywienia oraz miejsca na przezimowanie i budowę gniazd.
Na obecność turkucia często wskazują nie same owady, lecz ślady. Widać wtedy płytkie korytarze, pęknięcia w ziemi, pasma lekko wzniesionej ziemi albo nagłe zapadanie się podłoża przy roślinach. To sygnał, że pod spodem biegną podziemne korytarze.
W okresie aktywności, zwłaszcza wczesną wiosną, gdy ziemia odmarznie, oraz później w cieplejszych miesiącach, łatwiej zauważyć jego obecność. Wtedy osobniki dorosłe i młodsze stadia zaczynają intensywniej żerować i przemieszczać się w poszukiwaniu pożywienia.
Kalendarz walki z turkuciem
Najwięcej szkód turkuć robi wiosną i na początku lata, gdy zakłada gniazda i żeruje przy młodych roślinach.
🌱 Artykuły ogrodnicze i rośliny w naszym sklepie:
Artykuły ogrodnicze →
Nawozy →
Nasiona i cebulki →
Byliny →Turkuć podjadek w skrócie
| Temat | Wartość |
|---|---|
| Nazwa łacińska | Gryllotalpa gryllotalpa |
| Wielkość | ok. 4–5 cm |
| Wygląd | brunatny, przednie odnóża jak łapy kreta |
| Objawy | płytkie korytarze, więdnące młode rośliny, puste koła na grządkach |
| Gniazda | V–VI, 5–15 cm pod ziemią, kilkaset jaj |
| Rozwój | ok. 2 lat; zimują larwy i dorosłe |
| Pułapki | jesienią dołki z obornikiem, latem słoiki wkopane w ziemię |
| Biologicznie | nicienie Steinernema carpocapsae |
Jakie szkody wyrządza turkuć podjadek
Największy problem polega na tym, że podgryza korzenie roślin i mechanicznie narusza ich system korzeniowy. Nie zawsze zjada dużą część rośliny, ale samo rycie tuneli sprawia (a przy okazji zjada też larwy owadów i dżdżownice), że korzenie tracą kontakt z podłożem, a roślina zaczyna słabnąć.
W praktyce wygląda to tak, że młode rośliny nagle wiotczeją, a ich liście tracą jędrność. Pojawia się ich więdnięcie, mimo że wilgotność podłoża wydaje się prawidłowa. To bardzo częsty sygnał, że szkodnik działa już pod powierzchnią.
Nasiona i cebulki
Warzywa i kwiaty do warzywnika i na rabaty. Przesuń w bok →
Turkuć uszkadza nie tylko korzenie, ale czasem też kłącza i bulwy, szczególnie tam, gdzie ziemia jest lekka i łatwo daje się przekopywać. W efekcie rośliny ozdobne i warzywa mogą zamierać całymi placami.
Jeżeli w Twoim ogrodzie rosną byliny ogrodowe, jeżówki, liliowce czy róże, warto regularnie obserwować świeżo sadzone miejsca. To właśnie tam najłatwiej zauważyć szkody wyrządzone przez owady żyjące w glebie.
Szkodnik szczególnie łatwo daje się we znaki tam, gdzie sadzimy delikatniejsze rośliny lub świeżo ukorzenione sadzonki. Dlatego tak ważna jest jakość sadzonek i ich dobra kondycja po posadzeniu. W przypadku roślin ze sklepu Wszystko dla ogrodu dużym atutem jest to, że sklep podkreśla produkcję własnych sadzonek, gwarancję jakości i grono ponad 25 tysięcy zadowolonych klientów, co ma znaczenie właśnie wtedy, gdy roślina musi szybko odbudować uszkodzone korzenie.
Gniazda, larwy i cykl rozwojowy szkodnika
W walce z tym owadem ważne jest zrozumienie, jak przebiega jego rozwój. Samica zakłada w ziemi komorę lęgową, czyli gniazda turkucia, w której składa jaja – nawet kilkaset. Takie miejsca występowania gniazd turkucia zwykle znajdują się na pewnej głębokości, w cieplejszej i spokojniejszej części rabaty lub warzywnika. Gniazda zakładane są zwykle w maju i czerwcu, płytko – ok. 5–15 cm pod powierzchnią – a nad nimi rośliny często zamierają, tworząc puste koło.
Po pewnym czasie z jaj wylęgają się larwy, które są podobne do form dorosłych, ale nie mają jeszcze w pełni rozwiniętych skrzydeł. Zarówno larwy, jak i dorosłe osobniki prowadzą podziemny tryb życia i mogą powodować podobne szkody.
To oznacza, że w ogrodzie spotykamy zarówno osobniki dorosłe, jak i młodsze stadia rozwojowe. Pełny rozwój trwa zwykle około dwóch lat. Osobniki dorosłe są zdolne do krótkiego lotu, ale zwykle przemieszczają się na niewielkie odległości, szczególnie gdy mają dobre warunki w jednym miejscu.
Zimą ważne jest przezimowanie. Turkucie schodzą głębiej w ziemi, a aktywniejsze stają się ponownie, gdy zrobi się cieplej. Z kolei późną jesienią można wykorzystać ich potrzebę szukania cieplejszych miejsc i przygotować pułapki wypełnione materią organiczną.
Polecana roślinaAgrecol pędraki nicnienieZobacz roślinę →Naturalne i domowe sposoby zwalczania
Jeśli chodzi o zwalczanie i metody zwalczania turkucia podjadka, najlepiej działa połączenie kilku działań. Jeden sposób naturalny zwykle nie wystarczy, ale systematyczne podejście już tak.
Dobrym tropem są naturalnych wrogów i obecność zwierząt, dla których turkuć jest pokarmem. W różnych opracowaniach jako naturalnym wrogiem turkucia wymienia się między innymi ssaki owadożerne oraz inne zwierzęta polujące przy powierzchni gleby. Wspierać warto więc bioróżnorodność i nie sterylizować ogrodu na siłę.
W praktyce ogrodniczej często stosuje się pułapki. Dobrym sposobem jest wykopanie dołków i wsypanie do nich materiału, który fermentuje. Jesienią sprawdzają się dołki o głębokości ok. 40–50 cm wypełnione obornikiem (najlepiej końskim), bo turkucie szukają tam cieplejszego schronienia na przezimowanie. Zimą lub wczesną wiosną obornik się wybiera, a zebrane owady usuwa. Latem pomagają też pułapki chwytne – słoiki lub butelki wkopane równo z powierzchnią gleby na trasie korytarzy.
Przeczytaj też
Więcej poradników o turkuć podjadek – rozpoznawanie, szkody, cykl rozwojowy i zwalczanie. Przesuń w bok →
Inny domowy patent to próba, by złapać turkucia podjadka bezpośrednio z tunelu. Czasem do otworu wlewa się wodę z dodatkiem płynu do mycia naczyń albo niewielką ilością wody z olejem jadalnym. Taki zabieg bywa opisywany przez ogrodników, ale trzeba go stosować ostrożnie i punktowo, żeby nie szkodzić całej mikrofaunie gleby. Bardziej traktowałbym to jako rozwiązanie interwencyjne niż podstawową metodę.
W niektórych poradach pojawia się też wyłożenie dookoła rabaty gałązek olszy czarnej. Chodzi o to, że według ogrodniczych obserwacji ich woni turkucie nie lubią. To nie jest metoda stuprocentowa, ale jako wsparcie innych działań bywa stosowana.
Gdy problem jest większy, ogrodnicy sięgają po gotowe preparaty. Zawsze trzeba jednak sprawdzić etykietę środka, zakres stosowania i bezpieczeństwo dla innych organizmów. Dobrym pomysłem jest najpierw ograniczyć liczebność szkodnika mechanicznie, a dopiero potem rozważać środki interwencyjne. Biologiczną alternatywą są nicienie Steinernema carpocapsae przeznaczone na turkucia, którymi podlewa się ciepłą, wilgotną glebę.
W ochronie rabat dobrze sprawdza się też wzmacnianie roślin. Gdy podłoże jest żyzne, a sadzonki dobrze ukorzenione, łatwiej znoszą drobne uszkodzenia. Warto więc wspierać nasadzenia przez nawozy do ogrodu albo nawóz długo działający do ogrodu, szczególnie po przesadzaniu.
Jak ograniczyć wizyty turkucia w ogrodzie
Najważniejsze jest regularne sprawdzanie rabat, szczególnie tam, gdzie sadzimy nowe rośliny. Im szybciej zauważysz świeże korytarze, pasma lekko wzniesionej ziemi i osłabienie roślin, tym większa szansa, by ograniczyć jego populację zanim problem się rozrośnie.
Warto też planować nasadzenia rozsądnie i nie zostawiać dużych pustych, stale wilgotnych fragmentów gleby. Gdy zakładasz nowe kompozycje z hortensjami, zestawem hortensji, różami rabatowymi, różami okrywowymi, liliowcami czy jeżówkami, obserwuj, czy nie pojawiają się niepokojące ślady przy podstawie roślin.
Przy okazji warto poznać innych sprawców szkód w glebie i na rabatach – pędraki, drutowce, opuchlaki i ślimaki. Wiele z nich ogranicza się podobnymi metodami, w tym pożytecznymi nicieniami.
Róże i liliowce
Rośliny, przy których warto pilnować świeżo posadzonych miejsc. Przesuń w bok →
KategoriaRóżeZobacz kategorięRóża wielokwiatowa ”Cherry Rose” na pniuZobacz roślinę
Róża wielokwiatowa ”Eden Rose” na pniuZobacz roślinę
Róża wielokwiatowa ”Moonstone” na pniuZobacz roślinę
KategoriaLiliowceZobacz kategorięLiliowiec Stella de Oro HemerocallisZobacz roślinę
Liliowiec ogrodowy ”Strawberry Candy”Zobacz roślinę
Liliowiec ogrodowy ”Peggy Jeffcoat”Zobacz roślinęFAQ – najczęściej zadawane pytania o turkucia podjadka
Czy turkuć podjadek gryzie człowieka?
Turkuć nie jest groźny dla ludzi. Wzięty do ręki może uszczypnąć mocnymi przednimi odnóżami, ale nie jest jadowity i nie przenosi chorób.
Po czym poznać gniazdo turkucia?
Nad gniazdem rośliny często zamierają, tworząc charakterystyczne puste koło, a w ziemi widać płytkie korytarze rozchodzące się promieniście. Gniazdo leży zwykle 5–15 cm pod powierzchnią.
Kiedy najlepiej zwalczać turkucia?
Wiosną i na początku lata, gdy owady są aktywne i zakładają gniazda (zwykle V–VI), oraz jesienią, gdy szukają ciepłych miejsc do zimowania – to dobry moment na pułapki z obornikiem.
Czy nicienie działają na turkucia?
Tak – są preparaty z nicieniami Steinernema carpocapsae przeznaczone na turkucia. Podlewa się nimi glebę, gdy ma ona co najmniej ok. 12°C, najlepiej wieczorem i na wilgotne podłoże.
Na koniec najważniejsze: zwalczanie turkucia wymaga cierpliwości. Nie zawsze uda się usunąć wszystkie dorosłe osobniki i larwy od razu, ale regularne monitorowanie, punktowe pułapki, niszczenie komór lęgowych i wzmacnianie roślin naprawdę działa.
Sklep Wszystko dla ogrodu
Jeżówki
HortensjeWiktor Dąbrówka – Ogrodnik od dziecka i współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl, związany z rodzinną szkółką roślin w Brudzicach koło Radomska. Propagator ogrodnictwa w luźnej formie – pisze prosto i praktycznie, na podstawie doświadczeń ze szkółki, tak żeby każdy mógł od razu zabrać się do pracy w ogrodzie. Poznaj nas →
