Autor: Wiktor Dąbrówka, ogrodnik od dziecka, współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl · Opublikowano: · Zaktualizowano: · 4 min czytania
TSWV, czyli wirus brązowej plamistości pomidora, atakuje szeroką gamę roślin ozdobnych i uprawnych. Powoduje znaczne straty w uprawach pomidorów, papryki, grochu, selera i roślin ozdobnych. W praktyce przenoszą go przede wszystkim wciornastki – to najważniejszy wektor tego wirusa.
Polecany wpisJakie opryski w lipcu? Praktyczny plan ochrony roślin w ogrodzieCzytaj poradnik →Artykuł ten skierowany jest do ogrodników, plantatorów oraz wszystkich osób zajmujących się uprawą pomidorów, papryki i innych roślin podatnych na wirusa TSWV. Znajdziesz tu kompleksowe informacje na temat TSWV – brązowej plamistości liści pomidora, jej objawów, sposobów rozprzestrzeniania się oraz skutecznych metod zwalczania i profilaktyki. Znaczenie tematu jest ogromne, ponieważ TSWV może prowadzić do poważnych strat w plonach i zagrozić całym uprawom.
TSWV to skrót od tomato spotted wilt virus, czyli wirus brązowej plamistości pomidora. Ta brązowa plamistość liści pomidora należy do najgroźniejszych wirusów w warzywniku, bo atakuje pomidory, paprykę, seler, groch, cykorię oraz wiele roślin ozdobnych. TSWV daje bardzo zróżnicowane objawy, które często pojawiają się wcześnie i nierównomiernie – na jednych roślinach silnie, na innych słabo.
🍅 Do warzywnika w naszym sklepie:
Nasiona i cebulki →
Zioła →TSWV w skrócie
| Temat | Opis |
|---|---|
| Sprawca | wirus brązowej plamistości pomidora (TSWV, Tomato spotted wilt virus) |
| Najbardziej zagrożone | pomidor, papryka, sałata, seler, rośliny ozdobne |
| Objawy na liściach | brązowe plamy, nekrozy, pierścienie, zamieranie wierzchołka |
| Objawy na owocach | żółtawe pierścienie, plamki, nierówne wybarwienie |
| Przenoszenie | wciornastki (głównie wciornastek zachodni), porażona rozsada |
| Leczenie | brak – chore rośliny usunąć |
| Profilaktyka | zwalczanie wciornastków, tablice lepowe, odchwaszczanie, odmiany z genem Sw-5 |
W praktyce brązowa plamistość i cały problem brązowej plamistości pomidora dotyka zarówno amatorskie uprawy, jak i większe plantacje pomidora. Wirus brązowej plamistości jest groźny głównie dlatego, że szybko ogranicza wzrost, osłabia rośliny, a w skrajnych przypadkach powoduje zamieranie roślin i duże straty w plonie.
Nasiona pomidorów i warzyw
Zdrowy materiał siewny na kolejny sezon. Przesuń w bok →
Objawy TSWV
Objawy na liściach
Pierwsze objawy na liściach to:
- brązowe i brązowofioletowe plamy na młodych liściach
- nekrotyczne plamy i pierścienie
- nekrotyczne rozmyte smugi
- wyraźne zniekształcenia liści
- uszkodzenia wierzchołków roślin
- nekrozy łodygi
- ciemne zmiany na łodygach
Tak właśnie wyglądają typowe objawy wirusa TSWV i dlatego brązowa plamistość liści pomidora tak często bywa mylona z innymi chorobami pomidora.
Objawy na owocach
Na owocach pomidory pokazują:
- jasne, żółtawe pierścienie i koncentryczne kręgi
- drobne brązowe plamki
- nierównomierne wybarwianie owoców
- zniekształcenia
Objawy na młodych roślinach
Na młodych roślinach pojawia się:
- silne zahamowanie wzrostu
- zamieranie wierzchołka, a nawet całej rośliny
Porażone rośliny słabiej zawiązują owoce. To właśnie wirus brązowej plamistości pomidora powoduje największe straty tam, gdzie pomidory są prowadzone intensywnie.
Polecana roślinaBiochron – zwalcza mszyce, przędziorki, wciornastki, miseczniki i inneZobacz roślinę →Jak rozprzestrzenia się TSWV
Rola wciornastków
Najważniejsze jest to, że TSWV jest przenoszony przez wciornastki, przede wszystkim przez wciornastka zachodniego (Frankliniella occidentalis). Problem wzmacnia się, gdy w szklarni lub tunelu mamy dużo wciornastków, bo tylko larwy nabywają wirusa, a potem dorosłe wciornastki roznoszą go dalej na kolejne rośliny. Właśnie dlatego rozprzestrzenianie wirusa TSWV łączy się bezpośrednio z obecnością wciornastka zachodniego.
Znaczenie chwastów
Poważnym źródłem infekcji są też chwasty, takie jak:
- szarłat szorstki
- starzec zwyczajny
- gwiazdnica pospolita
- psianka czarna
To one są poważnym źródłem wirusa przy uprawie pomidora i papryki, zwłaszcza gdy wirus występował już wcześniej w pobliżu tunelu.
Przeczytaj też
Więcej poradników o chorobach wirusowych warzyw. Przesuń w bok →
Zwalczanie TSWV
Profilaktyka
Przy TSWV nie ma leczenia porażonej rośliny, dlatego zwalczanie opiera się na profilaktyce. Najważniejsze działania to:
- systematyczne zwalczanie wciornastków insektycydami
- szybkie usuwanie chorych roślin
- niszczenie chwastów
- stosowanie entomofagów, np. drapieżnych roztoczy i dziubałeczków
Monitoring i higiena
- Regularne monitorowanie wciornastków niebieskimi lub żółtymi tablicami lepowymi
- Utrzymywanie wysokiej higieny w uprawie
- Szybkie usuwanie i niszczenie porażonych roślin
Zdrowa rozsada
TSWV nie przenosi się przez nasiona, ale łatwo trafia do uprawy z porażoną rozsadą, zwłaszcza gdy rosła ona obok roślin ozdobnych opanowanych przez wciornastki. Dlatego rozsadę warto produkować samodzielnie ze zdrowych nasion albo kupować ze sprawdzonego źródła i przed posadzeniem dokładnie ją obejrzeć. Najlepsze efekty daje połączenie higieny, monitoringu wciornastków, szybkiego zwalczania i zdrowego materiału do uprawy.
Najważniejsze działania profilaktyczne – podsumowanie
- Szybkie usuwanie i niszczenie chorych roślin.
- Usuwanie chwastów, które są źródłem wirusa.
- Systematyczne zwalczanie wciornastków insektycydami lub entomofagami.
- Monitorowanie wciornastków niebieskimi lub żółtymi tablicami lepowymi.
- Uprawa odmian pomidora tolerancyjnych na TSWV (z genem Sw-5).
- Dokładne czyszczenie i dezynfekcja szklarni po zakończeniu uprawy.
- Oddzielanie upraw pomidora od roślin ozdobnych.
- Wczesne wykrywanie wciornastków i zakażonych roślin.
Ochrona i nawozy
Środki na szkodniki i nawozy wspierające kondycję warzyw. Przesuń w bok →
KategoriaArtykuły ogrodniczeZobacz kategorięSubstral Mirmex GR 100 gr. – SKUTECZNA OCHRONA PRZED MRÓWKAMIZobacz roślinę
Bros sanacol 200 g + 5- gratis – Nie daj szans ślimakom!Zobacz roślinę
Wskaźnik do sprawdzania wilgotności glebyZobacz roślinę
KategoriaNawozyZobacz kategorięSpecjalistyczny nawóz szkółkarski do mojego zamówieniaZobacz roślinę
BROS ukorzeniacz do sadzonek zdrewniałych 50gZobacz roślinę
ZIEMOVIT Nawóz iglak kwaśny 1kg granulowany- INTENSYWNA ZIELEŃ ROŚLINZobacz roślinęFAQ – najczęściej zadawane pytania o TSWV
Czy pomidor z TSWV można wyleczyć?
Nie. Na choroby wirusowe nie ma środków leczniczych. Porażone rośliny trzeba jak najszybciej usunąć razem z korzeniami i zniszczyć, a ochronę skupić na zwalczaniu wciornastków i usuwaniu chwastów.
Czy TSWV przenosi się przez nasiona?
Nie. Wirus brązowej plamistości pomidora nie jest przenoszony przez nasiona. Do uprawy trafia najczęściej z wciornastkami, z porażonych chwastów i roślin ozdobnych oraz z zakażoną rozsadą.
Czym TSWV różni się od mozaiki pomidora?
TSWV przenoszą wciornastki, a na liściach i owocach pojawiają się brązowe plamy, nekrozy i pierścienie. Mozaika pomidora (ToMV) przenosi się głównie mechanicznie – przez ręce, narzędzia i nasiona – i daje mozaikowe przebarwienia liści.
Jakie tablice lepowe stosować na wciornastki?
Wciornastki najsilniej przyciągają niebieskie tablice lepowe, choć łapią się też na żółte. Wieszaj je tuż nad roślinami i regularnie sprawdzaj – pierwsze odłowy to sygnał do zabiegu.
W sklepie Wszystko dla ogrodu
Nasze rośliny pochodzą z własnej szkółki działającej od 1995 roku, objętej nadzorem PIORiN i zrzeszonej w Związku Szkółkarzy Polskich.
Rośliny owocowe
Drzewka owocowe
Kwiaty balkonowe / Rośliny jednoroczneWiktor Dąbrówka – Ogrodnik od dziecka i współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl, związany z rodzinną szkółką roślin w Brudzicach koło Radomska. Propagator ogrodnictwa w luźnej formie – pisze prosto i praktycznie, na podstawie doświadczeń ze szkółki, tak żeby każdy mógł od razu zabrać się do pracy w ogrodzie. Poznaj nas →
Polecany wpisMozaika ogórka – objawy, zwalczanie i profilaktykaCzytaj poradnik →
