Autor: Wiktor Dąbrówka, ogrodnik od dziecka, współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl · Opublikowano: · Zaktualizowano: · 5 min czytania
Chowacz brukwiaczek to jeden z pierwszych wiosennych szkodników rzepaku i innych roślin kapustowatych. Wyjaśniamy, jak go rozpoznać, jak prowadzić monitoring i kiedy wykonać oprysk, żeby zdążyć przed złożeniem jaj.
Czym jest chowacz brukwiaczek
Chowacz brukwiaczek to groźny szkodnik roślin kapustowatych, przede wszystkim rzepaku. Ten mały chrząszcz należy do rodziny ryjkowcowatych, a jego łacińska nazwa to Ceutorhynchus napi. W praktyce największe znaczenie ma w uprawie rzepaku, szczególnie tam, gdzie prowadzi się duże plantacje rzepaku ozimego. Nalot szkodnika następuje wczesną wiosną, zwykle po wznowieniu wegetacji, gdy temperatura gleby osiąga około 5–7 stopni.
Jak wyglądają dorosłe osobniki i larwy
Dorosłe osobniki mają zwykle 3,2–4 mm długości. To szarawy lub stalowoszary chrząszcz z charakterystycznym ryjkiem i wydłużonym ciałem. Taka budowa dobrze charakteryzuje przedstawicieli rodziny ryjkowcowatych. Larwy są jasne, beznogie, lekko wygięte i dorastają do około 7 mm. To właśnie larwy chowacza brukwiaczka odpowiadają za największe straty w łodygach roślin.
Kalendarz ochrony przed chowaczem brukwiaczkiem
Nalot zaczyna się, gdy gleba ogrzeje się do ok. 5–7°C – zwykle w marcu, przy ciepłej wiośnie nawet pod koniec lutego.
🥬 Środki ochrony i artykuły ogrodnicze w naszym sklepie:
Nasiona i cebulki →
Artykuły ogrodnicze →
Nawozy →
Rośliny owocowe →Chowacz brukwiaczek w skrócie
| Temat | Opis |
|---|---|
| Gatunek | Ceutorhynchus napi, rodzina ryjkowcowatych |
| Wygląd | szary chrząszcz 3,2–4 mm z ryjkiem |
| Larwy | białe, beznogie, do ok. 7 mm, w łodygach |
| Nalot | wczesna wiosna, gleba ok. 5–7°C |
| Objawy | nakłucia, zgrubienia, wygięcia i pękanie łodyg |
| Monitoring | żółte naczynia i lustracja roślin |
| Zabieg | przeciw chrząszczom, przed złożeniem jaj |
Gdzie i kiedy pojawia się chowacz
Chowacz brukwiaczek zimuje w glebie, a jego aktywność rusza wiosną. Najpierw na polach pojawiają się chrząszcze, które podejmują żerowanie uzupełniające. Potem samice chrząszcza zaczynają składać jaja w wierzchołkowej części pędów rzepaku. Gdy składają jaja, robią to jeszcze przed silnym wzrostem roślin, dlatego tak ważny jest szybki monitoring i reakcja przed złożeniem jaj.
Nasiona i cebulki
Nasiona warzyw kapustnych. Przesuń w bok →
Największe znaczenie ma on w rzepaku ozimym, ale może pojawiać się także na innych roślinach z rodziny kapustowatych. W tekstach branżowych wymienia się również warzywa kapustne, takie jak brokuł czy kalafior, choć gospodarczo największe straty powoduje właśnie w rzepaku.
Jakie objawy daje żerowanie
Pierwsze objawy bywają mało widoczne. Na roślinach można zauważyć niewielkie otwory po nakłuciach, a później pękanie i zgrubienia łodyg. Larwy chowacza brukwiaczka żerują wewnątrz łodyg roślin, co prowadzi do ich deformacji i pękania. Gdy wylęgają się larwy chowacza, zaczynają drążyć korytarze wewnątrz łodyg roślin. To prowadzi do osłabienia przewodzenia wody i składników pokarmowych.
W kolejnych tygodniach widać uszkodzenia, deformacje, osłabienie roślin i większą podatność na patogeny chorobotwórcze. W skrajnych przypadkach rośliny pękają, słabiej rosną, a plony spadają nawet o kilkadziesiąt procent. To dlatego chowacz jest traktowany jako jeden z ważniejszych szkodników łodygowych w uprawie rzepaku.
Aby skutecznie ograniczyć szkody, konieczne jest regularne monitorowanie upraw i szybka reakcja na pojawienie się chowacza.
Jak prowadzić monitoring i rozpoznać próg szkodliwości
W ochronie rzepaku najważniejsze jest sprawdzenie nalotu. Do tego wykorzystuje się żółte naczynia oraz lustrację roślin. W praktyce próg szkodliwości dla chowacza brukwiaczka wynosi:
- 10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni
- 2–4 chrząszcze na 25 roślin
Polecana roślinaKapusta Kamienna Główka – odmiana późna 2gZobacz roślinę →Taki próg szkodliwości pozwala ocenić, czy potrzebny będzie oprysk.
Warto pamiętać, że po chowaczu brukwiaczku często pojawia się też chowacz czterozębny, a czasem wcześniej obserwuje się także chowacza galasówka lub chowacza granatka. Dlatego występowania chowacza nie wolno oceniać jednorazowo. Regularny monitoring to podstawa decyzji o zabiegu.
Zwalczanie chowacza brukwiaczka
Profilaktyka
Zwalczanie powinno zacząć się w pierwszej kolejności od profilaktyki. Pomagają:
- zmianowanie
- izolacja przestrzenna między nowymi a ubiegłorocznymi plantacjami
- usuwanie chwastów z rodziny kapustowatych
- przyorywanie resztek pożniwnych
Przeczytaj też
Więcej poradników o chowacz brukwiaczek – rozpoznawanie szkodnika i termin oprysku. Przesuń w bok →
To ogranicza liczbę miejsc, w których szkodnik może się rozwijać.
Zabiegi chemiczne
Zwalczanie chowacza brukwiaczka polega na stosowaniu insektycydów, w tym Deltametryny, Acetamiprydu, Lambda-cyhalotryny oraz Gamma-cyhalotryny. Jeżeli próg zostanie przekroczony, potrzebny bywa oprysk. Najważniejsze jest jednak to, że zabieg wykonuje się przeciw chrząszczom, a nie wtedy, gdy larwy chowacza brukwiaczka są już głęboko w środku łodyg. Dlatego oprysk i dobór insektycydów muszą nastąpić przed złożeniem jaj przez samice. Środki dobiera się zawsze zgodnie z aktualną etykietą i zasadami bezpieczeństwa stosowania środków owadobójczych. Pamiętaj też o pszczołach – zabiegi wykonuj wtedy, gdy nie oblatują one pola.
O czym jeszcze należy pamiętać
Znaczenie kondycji roślin
W ochronie rzepaku trzeba patrzeć szerzej. Osłabione rośliny łatwiej łapią choroby i gorzej znoszą stres. Dlatego poza samym zabiegiem ważne są kondycja łanu, termin siewu i ogólna higiena uprawy.
Materiały dodatkowe
Przydatne mogą być też poradniki o innych szkodnikach roślin kapustowatych: pchełce ziemnej, bielinku kapustniku i tantnisiu krzyżowiaczku, a także o chorobie czarna zgnilizna kapustnych.
Jeśli uprawiasz warzywa kapustne w ogrodzie, stawiaj na zdrowe nasiona i silną rozsadę, np. z oferty sklepu Wszystko dla ogrodu – zdrowy start roślin wpływa na ich odporność i dalszy rozwój.
Podsumowanie
Chowacz brukwiaczek to szkodnik, z którego zwalczaniem nie wolno się spóźnić. Pojawia się wczesną wiosną, atakuje rzepak, a jego larwy uszkadzają wnętrze łodyg. Najważniejsze są żółte naczynia, regularne lustracje i szybka reakcja, gdy zostanie przekroczony próg szkodliwości. Dobrze wykonany oprysk przed złożeniem jaj i rozsądna profilaktyka to dziś najskuteczniejsze zwalczanie tego groźnego szkodnika.
Artykuły ogrodnicze
Środki ochrony roślin – zawsze zgodnie z etykietą. Przesuń w bok →
FAQ – najczęściej zadawane pytania o chowacza brukwiaczka
Jak ustawić żółte naczynie?
Naczynie stawia się na skraju i w głębi pola, na wysokości wierzchołków roślin, i napełnia wodą z kroplą detergentu. Przy ociepleniu wczesną wiosną trzeba je sprawdzać co 1–2 dni, bo nalot chrząszczy może być bardzo szybki.
Czym różni się chowacz brukwiaczek od chowacza czterozębnego?
Chowacz czterozębny jest mniejszy, ma jasną plamkę u nasady pokryw i zwykle pojawia się nieco później. Jego larwy żerują głównie w ogonkach liściowych, a larwy chowacza brukwiaczka – w łodydze.
Czy chowacz brukwiaczek szkodzi kapuście w ogrodzie?
Może pojawiać się na warzywach kapustnych, ale największe straty gospodarcze powoduje w rzepaku. W ogrodzie zwykle wystarczą zmianowanie, usuwanie chwastów z rodziny kapustowatych i obserwacja roślin.
Czy oprysk przeciw larwom w łodygach ma sens?
Nie. Larwy są ukryte wewnątrz łodyg, więc insektycyd do nich nie dotrze. Zabieg ma sens tylko przeciw chrząszczom, zanim samice złożą jaja.
Sklep Wszystko dla ogrodu
Jeśli masz wątpliwości przy wyborze roślin, w sklepie Wszystko dla ogrodu doradzimy bezpłatnie – sadzonki z własnej produkcji wysyłamy z gwarancją przyjęcia.
Kwiaty balkonowe / Rośliny jednoroczne
Rośliny domowe
Rośliny ozdobneWiktor Dąbrówka – Ogrodnik od dziecka i współzałożyciel wszystkodlaogrodu.pl, związany z rodzinną szkółką roślin w Brudzicach koło Radomska. Propagator ogrodnictwa w luźnej formie – pisze prosto i praktycznie, na podstawie doświadczeń ze szkółki, tak żeby każdy mógł od razu zabrać się do pracy w ogrodzie. Poznaj nas →
